وبلاگ تخصصی مهندسی آبخیزداری

چکیده

انواع مختلفي از روابط براي پيش بيني نسبت جذب سديم (SAR) در آب زهكش پيشنهاد شده اند. براي ارزيابي صحت اين روابط تجربي از نتايج واقعي حاصل از يك مطالعه لايسيمتري استفاده شده است. براي به دست آوردن روابط و روابط پايه، از نتايج 116 نمونه تجزيه شيميايي آب از نقاط مختلف كشور كه شامل آب رودخانه ها، آبهاي زيرزميني و آبهاي زهكش بود استفاده شده است. همچنين از نتايج تجزيه 30 نمونه آب زهكشي كه تركيب دقيق شيميايي آب آبياري آنها و نيز حجم آب آبياري و زهكش آنها در طي يك آزمايش لايسيمتري مشخص شده بود استفاده شد. در آزمايش لايسيمتري، لايسيمترهاي استوانه اي با قطر داخلي 40 و ارتفاع 180 سانتيمتر با يك خاك لوم شني پر شده و به صورت هفتگي با آب طبيعي آبياري مي شدند. در اين لايسيمترها يونجه براي مدت 3 سال كشت شد. همبستگي هاي ساده بين نسبت جذب سديم در آب آبياري (SAR_iw) و مقدار متناظر آن در آب زهكش (SAR_dw) منجر به همبستگي ضعيفي شد(R²= 0.108). در حالي كه اصلاح اين نسبت با فرض حصول شرايط ماندگار (كه در آن غلظت يونها نسبت مستقيمي با عكس كسر آبشويي داشته باشند) توانست به خوبي نسبت جذب سديم در آب زهكش را براورد (R²= 0.802). به رغم برخي نوسانات در كسر آبشويي در طي فصل رشد، همبستگي حاصل از اين روش با روشهاي پيچيده تري كه اخيراً پيشنهاد شده است قابل مقايسه بود.

ادامه نوشته

آمار و اطلاعات پايه

ذيلا به برخي از منابع داده اي موجود در مطالعات و تحقيقات هيدرولوژي اشاره مي شود.

	نقشه تقسيمات حوزه هاي آبخيز كشور اين نقشه ها طبقه بندي حوزه هاي آبخيز کشور در بر مي گيرند و عمدتاٌ شامل نقشه هاي جاماب و معاونت آبخيزداري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور تهيه شده اند.
	نقشه پراکنش و داده هاي ايستگاههاي هيدرومتري وزارت نيرو بممتولي تعيين دبي رودخانه ها و برآورد ميزان رسوب آنهاست. اما برخي ارگانهاي ديگر چون جهاد کشاورزي نيز اقدام به استقرار ايستگاههاي هيدرومتري نموده اند. ايستگاههاي هيدرومتري وزارت نيرو اكثراً در محدوده حوزه هاي آبخيز سدهاي بزرگ راه اندازي شده اند و ا اكثرا در دشتها واقع هستند. نقشه پراکنش ايستگاههاي هيدرومتري در مقياس 1:2500000 تهيه شده و آمار آن از طريق تماب قابل حصول است.
	نقشه طبقه بندي اقليمي كشور بر اساس روش دومارتن نقشه هاي تقسيمات اقليم ايران به روش دومارتن با مقياس 1000000: 1 توسط شركت مهندسين مشاور جاماب تهيه شده است. در اين نقشه هآ با استفاده از 8 اقليم اصلي و چها اقليم فرعي 32 خصوصيا ت آب و هوايي ترسيم گرديده است.
	نقشه خاكشناسي كشور نقشه خاكهاي كشورمان توسط موسسه تحقيقات آب و خاك با مقياس 1000000: 1 براي برخي مناطق تهيه شده است و در ساير مناطق نيز در دست تهيه مي باشد. طبقه بندي بر اساس رده بندي جديد آمريكا صورت گرفته است. طبق اين نقشه، خاكهاي متشكله به رده هاي بزرگ خاك تقسيم بندي شده اند. همچنين آقاي دكتر فاموري نقشه خاكشناسي در مقياس 2500000: 1 را براي کشور تهيه نموده است.
	نقشه پوشش گياهي اولين تقسيم بندي پوشش گياهي كشورمان را بوبك در سال 1952 انجام داده كه بر اساس تقسيمات كليمااكولوژيكي مي باشد. تقسيم بندي ديگري توسط زهري در سال 1963 بر اساس تقسيمات ژئوبوتانيكي صورت پذيرفته است. پابو كارشناس FAO يك تقسيم بندي ديگر در ايران بر مبناي طبقه بندي بيوكليماتيكي انجام داده كه اصول كار وي شبيه تقسيم بندي بوبك مي باشد. آقاي دكتر ثابتي نيز نقشه اي بنام اقليم حياتي ايران تهيه نموده که در واقع همان تقسيم بندي پابواست. نقشه هاي پوشش گياهي با مقياس هاي مختلف از 1:10000000 تا 1:1000000 از سازمان جنگلها مراتع و آبخيزداري کشور در دسترس مي باشد.
	داده هاي ايستگاههاي هواشناسي کشور ايستگاههاي هواشناسي کشور توسط سه وزارتخانه راه و ترابرري (سازمان هواشناسي)، وزارت نيرو و وزارت جهادکشاورزي اداره مي شوند. نقشه پراکنش ايستگاههاي سازمان هواشناسي با مقياس 1:2500000 تهيه شده و طبق اين نقشه موقعيت ايستگاههاي هواشناسي سينوپتيك، اقليم شناسي، تبخير سنجي، باران سنجي و برف سنجي ارائه گرديده است. نقشه پراکنش ايستگاههاي وزارت نيرو با مقياس 1:2500000 تهيه شده و آمار آنها از تماب قابل دريافت است. ويژگي بسيار مهم ايستگاههاي وزارت نيرو از ديدگاه هيدرولوژيکي اين است که اغلب ايستگاههاي اين وزارتخانه براساس تحليل هاي هيدرولوژيکي (ونه پيشگوئي وضعيت هوا) بنا شده اند و در نزديکي ايستگاههاي هيدرومتري مي باشند. سازمان چهاد کشاورزي نيز در برخي نقاط اقدام به احداث ایستگاههاي هواشناسي نموده است که طبق توافقات به عمل آمده معمولا اطلاعات آن در اختيار سازمان هواشناسي نيز قرار مي گيرد.
	نقشه زمين شناسي نقشه هاي زمين شناسي در مقياس 000/250: 1 يا 000/100: 1 در سطح كشور تهيه شده و در دسترس مي باشد.
	نقشه توپوگرافي نقشه هاي توپوگرافي در مقياسهاي 1:25000، 1:50000، 1:250000 و1:500000در دسترس مي باشد. اخيراٌ سازمان نقشه برداري کشور نقشه هاي رقومي توپوگرافي کشور را تحت نرم افزار ميکرواستيشن ارائه نموده است که قابليت ورود به سيستم اطلاعات جغرافيائي را دارد.
	عکسهاي هوائي عکس هاي هوائي در مقياس 1:50000 و 1:40000(عکسهاي جديدتر) موجود است.

رديف اقليم فراخشك خشك نيمه خشك مديترانه أي نيمه مرطوب مرطوب خيلي مرطوب1 خيلي مرطوب2 نام استان (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) 1 مركزي _____ 31.59 59.99 8.13 0.22 3.06 _______ _______ 2 گيلان _____ 2.64 3.71 2.15 9.47 17.4 53.12 11.76 3 مازندران _____ _____ 1.41 3.28 16.83 27.77 43.31 7.36 4 گلستان _____ 18.94 43.55 8.8 7.52 12.29 8.88 _______ 5 اردبيل _____ 0.15 51.92 20.14 11.64 12.1 4.06 _______ 6 آذربايجان شرقي _____ 1.48 52.66 18.72 16.56 7.85 2.74 _______ 7 آذربايجان غربي _____ 0.68 46.59 16.82 9.14 16.43 10.36 _______ 8 كرمانشاه _____ 5.45 36.27 17.66 12.37 22.5 5.76 _______ 9 خوزستان 17.56 48.03 19.22 4.64 4.02 4.82 1.68 _______ 10 فارس 4.31 43.32 38.77 6.63 2.85 2.67 0.23 _______ 11 كرمان 56.48 33.78 6.72 2.03 0.39 0.04 _______ _______ 12 خراسان 35.59 39.7 21.45 2.12 0.61 0.45 0.08 _______ 13 اصفهان 61.15 21.78 7.92 2.98 1.46 0.81 2.29 _______ 14 هرمزگان 33.64 65.76 0.46 0.15 ____ _____ _______ _______ 15 سيستان وبلوچستان 73.76 25.7 0.07 _____ ____ ____ _______ _______ 16 كردستان _____ ____ 23.7 27.1 20.22 25.55 3.42 _______ 17 همدان _____ ____ 73.47 16.18 4.71 3.8 1.21 _______ 18 لرستان _____ ____ 35.79 18.29 12.39 15.14 18.39 _______ 19 ايلام _____ 40.21 43.38 11.68 4.73 ____ _______ _______ 20 زنجان _____ 1.69 70.33 19.32 5.81 2.58 0.27 _______ 21 قزوين _____ 20.07 53.14 14.57 8.27 2.44 1.51 _______ 22 چهارمحال و بختياري _____ 0.74 16.85 13.56 14.06 14.69 40.11 _______ 23 كهكيلويه و بويراحمد _____ 0.25 27.01 15.76 30.02 19.11 7.86 _______ 24 سمنان 59.86 28.63 6.04 1.6 1.88 1.11 0.82 _______ 25 يزد 83.9 13.50 2.51 ____ ____ ____ _______ _______ 26 بوشهر 3.02 82.26 14.69 ____ ____ ____ _______ _______ 27 قم 38.93 51.02 5.82 0.01 ____ ____ _______ _______ 28 تهران _____ 33.17 20.11 6.4 6.91 12.68 19.99 0.74 جمع بندي وضعيت اقليمي ايران اقاليم درصد مساحت تعداد پراكنش ملاحظات فرا خشك 35 7 در 15 استان اين اقليم غالب است خشك 29 16 در 7 استان اين اقليم غالب است نيمه خشك 19 30 در 10 استان اين اقليم غالب است مديترانه اي 5 35 در 2 استان اين اقليم غالب است نيمه مرطوب 5/3 42 ___________________ مرطوب 6/3 27 ___________________ خيلي مرطوب1 3 29 در 3 استان اين اقليم غالب است خيلي مرطوب2 2/0 7 ____________________ ساير موارد 7/1 13 ____________________

نام استان رديف نام رودخانه مساحت حوضه آبخيز (كيلومترمربع) طول رودخانه (كيلومتر)‌ دبي متوسط (مترمكعب بر ثانيه) اصفهان 1 خوانسار 90 40 2 شورمباركه 130 70 3 گازرگاه 105 45 4 مرغاب 90 40 5 زاينده رود 27100 405 1053 آذربايجان غربي 1 الند 781 53 2 زرينه رود 11850 302 1813 3 سيمينه رود 4000 173 574 4 قطور چاي 8600 200 470 5 نازلوچاي 1975 95 413 آذربايجان شرقي 1 آجي چاي 7432 77 2 آيدوغموش 1500 132 183 3 ارس 39050 910 5700 4 اهرچاي 3035 132 160 5 بالهارود 1643 75 6 صوفي چاي 754 55 110 ايلام 1 چرداول 2522 203 2 چنگوله 1200 84 3 دره شهر 35 15 4 دويرج 1208 188 156 5 سيمره 6 كنجانچم 2400 90 7 كنگير 1110 100 8 ميمه 2800 145 مازندران 1 اترك 27546 214 2 بابلرود 1430 67/5 3 چالكرود 420/63 37 4 چالوس 555 50 5 خيرود 210 26 6 صفارود 140 21 7 تالار 2478 121 8 گرگانرود 10660 260 هرمزگان 1 جاماش 1048 118 2 جغين 3225 67/5 3 حاجي آباد 788 65 4 كل 39500 360 5 ميناب 6900 240 چهار محال و بختياري 1 ارمند كارون 9983 198/5 2 بازفت 2169 162/2 3 خرسان 8926 242 4 كيار 1520 105/1 بوشهر 1 دالكي 5800 170 444 2 شاهپور 3990 300 3 شورمباركه 1500 70 4 مند 38550 685 1378 5 حله 10350 230 170 تهران 1 قمرود 14200 288 150 2 گلابدره 20 4 3 جاجرود 2600 140 253 4 كرج 2800 245 499 5 سولقان 33 88 خراسان 1 اترك 560 36 2 قره تيكان 871/94 58 3 كشف رود 16200 300 67 خوزستان 1 زهره 3096 140 2 دز 17813 510 3 كارون 60737 800 4 كرخه 43183 900 5 مارون 5375 422 6 هنديجان 13073 415 زنجان 1 شاهرود 848 44/5 2 قزل اوزن 50000 223 3 زنجانرود 4500 142 195 سمنان 1 حبله رود 3209 10 2 دامغان 1310 20 3 چشمه علي 65 سيتان و بلوچستان 1 سرباز 8910 212/5 2 كاجو 3750 475 3 ماشكيد 16850 240 4 هيرمند 1390 2200 فارس 1 دالكي 5210 150 2 كر 16500 280 610 كردستان 1 قشلاق 19125 45 2 تلوار 38312 60 3 زريوار 15000 20 4 قزلجه سو 980 25 5 گاورود 215625 125 كرمان 1 آببخشاء 1123/6 57/5 2 آبدر 26/9 10 3 شور جيرفت 1297/5 79 4 هليل 7600 350 لرستان 1 تيره و سيلاخور 2400 78/5 2 خرم آباد 1590 49/7 3 كشكان 9120 230/5 گيلان 1 سفيدرود 58250 765 2 آستاراچاي 33 3 پلرود 2000 82 مركزي 1 قره چاي 9060 302 2 مزلقان 300 40 همدان 1 گاماسياب 7770 270 يزد 1 آويج 201 30 2 ندوشن 1108 57 3 ميانكوه 657 42/7

نانو تكنولوژي يك سيستم مهندسي كارآمد علمي و مفيد در مقياس ملكولي مي باشد كه روشي كاملا پيشرفته و پشتوانه اي براي كارها و مفاهيم علمي است. (منظور از مقياس ملكولي يا نانودر حد 1nmتا 100nm مي باشد )

نانو تكنولوژي توانايي مطرح كردن ساخت اجزايي در حد نانو ( ) مي باشد كه از دو طريق مي توان به ابعاد نانو دست يافت.

1. دسترسي از پايين به بالا (فناوري ملكولي) : در اين مسير ساختارها توسط اتم به اتم يا ملكول به ملكول توليد مي شوند.

2. دسترسي از بالا به پايين : امروزه توسط تكنيك هاي پيشرفته وبا كمك ابزار هاوتجهيزات ساختارها از خرد كردن ذرات بزرگ تر حاصل مي گردد و اين امر تا زماني صورت مي گيرد كه ديگر ذرات قابل خرد كردن نباشد (در همان حد نانو)

ادامه نوشته

بازفرآوری Reprocessing

يكي از معايب عمده انرژي هسته اي، زباله ها و پس ماندهای حاصل از توليد آن است كه هزاران سال در محیط زیست باقی مانده و برای سلامت موجودات زنده بسیار خطرناک است. براي مثال يك راكتور معمولي در سال حدود 60 تن زباله اتمي توليد مي كند كه يك تن آن به شدت پرتوزا است. با وجود این پس از مقایسه آماری بین خطرات همه انواع انرژی، انرژی هسته‌ای جزو بهترین گزینه های موجود به شمار می‌ رود.

ادامه نوشته

مقدمه

محدوديت منابع فسيلي و مشكلات زيست محيطي ناشي از آن تفكر استفاده از منابع جديد و جايگزين را فرا روي متخصصين قرار داده است.

در اين ميان انرژي هسته اي كه انرژي پاك و انرژي هزاره سوم نيز ناميده مي شود نقش مهمی راايفا خواهد نمود. ما علاوه بر انرژي برق كه توليد آن برايمان اجتناب ناپذير است جهت توسعه فني، اقتصادي، بهداشتي و حتي اجتماعي نياز به انرژي هسته اي داريم.

ایران هر ساله نياز به هفت هزار مگاوات ظرفيت سازي توليد برق دارد. براساس برنامه توسعه و تصويب مجلس محترم شواري اسلامي دولت موظف است طي يك دوره، 20هزار مگاوات برق هسته اي را ظرفيت سازي كند.پيش راه اندازي نيروگاه 1000 مگاواتي بوشهر مي تواند سر آغاز بهره گيري ما از انرژي برق اتمي باشد. با اين حال دست يافتن به 20 هزار مگاوات برق هسته اي ممكن و در عين حال غرور آفرين خواهد بود در اين راستا سعي داريم مكتوبي به حد وسع ارائه نمائيم.

ادامه نوشته

چكيده

نياز گسترده انسان به منابع انرژي همواره از مسائل اساسي در زندگي بشر بوده و تلاش براي دستيابي به يك منبع تمام نشدني انرژي از آرزوهاي ديرينه انسان محسوب می شود.انسان همواره در تصورات خود نيروي تمام نشدني را جستجو مي كرد كه در هر زمان و مكان در دسترس او باشد.

با پيشرفت تمدن بشري، گياهان به ويژه درختان(چوب) و پس ازآن زغال سنگ، نفت و گاز وارد بازار انرژي شد، اما به دلایلی چون: نياز روز افزون به انرژي، محدوديت منابع فسيلي و آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از سوزاندن و متصاعد شدن گازهاي سمي حاصل ازآن( كه موجب مشكلات تنفسي، افزايش دماي هوا و تغييرات گسترده آب و هوايي مي گردد) صاحبنظران و كارشناسان بر آن شدند كه با استفاده از انرژي هاي پاك نظير انرژي خورشيدي، بادي، زمين گرمايي، هيدروژني و... به جاي انرژي هاي محدود فسيلي،از خطرات و چالش هاي ايجاد شده ممانعت كنند. اين امر سبب شده است كه كشورهاي توسعه يافته با جديت هرچه تمام تر استفاده از ساير انرژي هاي موجود در طبيعت، به خصوص انرژي هاي تجديد شونده را مورد توجه قرار دهند. در اين راستا در اين نوشتار سعي داريم با توجه به اهميت انرژي هاي تجديد پذير به صورت خلاصه به معرفي آن ها پرداخته و در انتها سايت هاي مرتبط را كه مي تواند در اين راستا مفيد باشد معرفي كنيم.

ادامه نوشته

باران های مصنوعی

بحث باروري ابرها (Cloud Seeding) كه بعنوان شاخه‌اي از علم تعديل آب و هوا(Weather Modification) شناخته مي‌شود، در بسياري از كشورهاي جهان مورد آزمايش قرار گرفته و تكنولوژي مذكور به عنوان يكي از راههاي استحصال آب در بسياري از كشورها، ( كه بحران آب را در پيش‌ روي دارند) مطرح گرديده است و هر ساله در فصول مناسب طبق برنامه‌اي منظم، اقدام به اجراي عمليات باروري مي‌نمايند و در پايان دوره كاري، با استفاده از روشهاي آماري و رياضي، عمليات را مورد ارزيابي قرار مي‌دهند و راندمان افزايش بارش را محاسبه مي‌كنند.

ادامه نوشته

باران های اسیدی

یکی از پدیده های جدی محیط زیست باران های اسیدیست که در سال های اخیر در اکثر نقاط جهان، بشر را درگیر خود کرده است.

بارش اسیدی:

به بارش های (باران، مه، برف) و ذرات معلق در هوا اطلاق می شودکه با نزول مقادیر قابل توجهی از اسید از آسمان همراه است.

در تعریفی کلی باران اسیدی را اینگونه می توان تعریف کرد.

اصطلاح باران اسیدی به بارش های که غلظت آلاینده هایی مانند :,NO,NO₂ ,NH₃ SO₂ ( که در جریان فرآیندهای جوی به یونهای سولفات، نیترات و آمونیوم تبدیل شده) در آنها بیشتر از حد معمول است و PH آنها کمتر از 6/5 است اطلاق می گردد.

ادامه نوشته

شامل 254 نشريه

به ادامه مطلب بروید

ادامه نوشته

فرسايش خاك در ايران بيش از 3 برابر استاندارد جهاني

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: كشاورزي و دامپروري
با توجه به اينكه وظيفه آبخيزداري جلوگيري از فرسايش خاك و حفظ اراضي زراعي كشور است بايد تا پايان سند چشم‌انداز متوسط فرسايش خاك در كشورمان از ‌١٦.7 تن در هكتار تك رقمي شده و به سه تا پنج تن استاندارد جهاني برسد. همچنين براي حفظ اراضي زراعي دولت مكلف شده هم‌زمان با احداث سد، عمليات آبخيزداري در بالا‌دست سد‌ها را اجرايي كند.

لطفا به ادامه مطلب بروید

ادامه نوشته

آنچه امروز در اغلب مناطق کشور تحت عنوان طرح‌‌های آبخیزداری در حال اجراست در واقع شکل دیگری از مدیریت سازه‌ای است، به عبارت دیگر تلاش می‌کنند مسائل آبخیزداری را با مسائلی چون احداث دیواره و سد که به وجود آورنده مشکلات آبخیز بوده‌اند برطرف سازند.

آنچه امروز در اغلب مناطق کشور تحت عنوان طرح‌‌های آبخیزداری در حال اجراست در واقع شکل دیگری از مدیریت سازه‌ای است، به عبارت دیگر تلاش می‌کنند مسائل آبخیزداری را با مسائلی چون احداث دیواره و سد که به وجود آورنده مشکلات آبخیز بوده‌اند برطرف سازند.

آیا چنین راهکارهایی موافق بیانیه جهانی آبخیز است، آیا احداث چنین سازه‌هایی سبب بازگرداندن حوزه آبخیز به وضعیت نخستین می‌شود. آنچه در پی می‌آید گزارشی از اجرای چند طرح آبخیزداری در استان آذربایجان‌غربی است؛ استانی که دومین استان آبی کشور محسوب می‌شود. اما مناطقی از همین استان با کمبود آب مواجه است. از همین رو، مسئولان منابع طبیعی استان تلاش می‌کنند با اجرای طرح‌‌‌های آبخیزداری مانع از مهاجرت روستاییان به شهرها شوند؛ آب مورد نیاز کشاورزان را تأمین کنند و با جلوگیری از ورود رسوب به مخزن سدها، عمر مفید این سازه‌‌های گران‌قیمت را افزایش داده، مانع فرسایش خاک شوند و سرانجام اینکه زمینه حفظ پوشش گیاهی مناطق بالادست سدها را فراهم سازند.

محمدرضا شجاعی، معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، می‌گوید: سال گذشته ۵۰۰ طرح آبخیزداری در کشور اجرا شده که طی آن ۷۰۰ هزار هکتار از حوزه‌های آبخیز تحت پوشش قرار گرفته است. اجرای این طرح‌ها از یک سو، امکان ذخیره ۱۵۰ میلیون مترمکعب آب و مهار ۲۰ میلیون مترمکعب رسوب پشت سدها را فراهم کرده، از سوی دیگر ۲۵۰ هزار فرصت شغلی ایجاد کرده است. برای مثال، برخی روستاهای آذربایجان‌غربی که به دلیل افت آب چاه‌ها و بی‌رونق شدن کشاورزی از سکنه خالی شده بود پس از اجرای عملیات آبخیزداری، سطح آب چاه‌ها و قنات‌های آن بالا آمد و مهاجرت معکوس از شهرها به این روستاها آغاز شد.

شجاعی یکی از عوامل عمده فرسایش خاک را شخم در جهت اراضی شیبدار عنوان می‌کند و می‌افزاید: به منظور مقابله با فرسایش خاک، ضوابط اجرایی واگذاری زمین‌های شیبدار برای کاشت درختان مثمر و غیرمثمر به تصویب رسیده که طی سال جاری این طرح در ۸۶ هزار هکتار اراضی شیبدار در سراسر کشور به اجرا در می‌آید.

به گفته شجاعی، سال گذشته کمیسیون زیربنایی دولت لایحه‌ای مبنی بر برداشت یک میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی و اختصاص آن به طرح‌های آبخیزداری به هیأت وزیران تقدیم کرده که در صورت تصویب آن، در ۷۰۰ نقطه طرح‌های آبخیزداری به اجرا در می‌آید؛ طرح‌هایی که در تعدیل خشکسالی کشور نقش اثرگذاری خواهد داشت.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌‌ها و مراتع کشور با تأکید بر اهمیت آبخیزداری در کشور می‌گوید: تا پیش از سال ۱۳۷۰، کلیه امور آبخیزداری به یک مدیرکل و ۲ نفر نیروی انسانی محدود بود؛ اما پس از آن شتاب گرفت و اینک برای ۱۱۱ سد که در برنامه چهارم احداث شده یا در دست احداث است طرح‌‌‌‌های آبخیزداری تهیه شده که این نشان از توجه مدیریت کلان به مقوله آبخیزداری دارد. امسال هم ۱۰۰ میلیارد تومان از محل اعتبار ملی به منابع طبیعی اختصاص یافته و پیش‌بینی می‌شود ۶۰ میلیارد تومان دیگر از محل اعتبارات استانی به منابع طبیعی تخصیص یابد که بخش عمده‌ این اعتبارات به اجرای طرح‌های آبخیزداری در حوزه‌های آبخیز سدهای کارون، کرخه و سفیدرود که وضعیت بحرانی دارند، اختصاص داده می‌شود.

تلاش برای حفظ آب و خاک

جعفرصادق امیری، مدیرکل منابع طبیعی استان آذربایجان‌غربی، درباره ضرورت اجرای طرح‌های آبخیزداری در استان می‌گوید: یکی از خطراتی که سدهای موجود استان را تهدید می‌کند ورود بیش از حد رسوب به مخازن سد و انباشت آن است. این در حالی است که ۱۹ سد در استان وجود دارد که خسارات ناشی از انباشت رسوبات آن به‌طور سالانه بالغ بر ۲۲۵ میلیارد ریال برآورد می‌شود. این میزان خسارت با بهره‌برداری از سدهای در دست احداث به ۴۰۰ میلیارد ریال در سال خواهد رسید. سد مهاباد یکی از این سدهاست که ۴۰ میلیون مترمکعب حجم مرده برای آن در نظر گرفته شده و میزان رسوبات ته‌نشین در آن ۵/۴۷ میلیون مترمکعب تخمین زده شده است. وضعیت سدهای دیگر هم بهتر از این نیست.

وی می‌افزاید: آنچه تحت عنوان عملیات آبخیزداری در استان به اجرا درآمده و می‌آید در واقع تلاشی است برای حفظ امنیت آبی و غذایی ساکنان پایین‌دست سدها. برای نمونه، سد ماکو که با ظرفیت ۱۵۰ میلیون مترمکعب آب در سال ۷۵ به بهره‌برداری رسید از جمله سدهای استراتژیک استان است که آب کشاورزی دشت زنگنه و پایین‌دست دشت ماکو را تأمین می‌کند. در طراحی این سد ۱۵ میلیون مترمکعب حجم مرده در نظر گرفته شده است. مساحت حوزه این سد ۱۰۴ هزار هکتار است اما بر اثر بهره‌برداری بی‌رویه ساکنان حوزه این آبخیز و بر اثر تولید ۲۷ تن رسوب در هر هکتار حوزه آن، مخزن سد در حال پر شدن بوده و به همین دلیل یکی از بحرانی‌‌ترین سدهای کشور محسوب می‌شود.

به گفته امیری، برای جلوگیری از ورود رسوب به مخزن سد، طرح‌‌های متعدد آبخیزداری در بالادست آن به اجرا درآمده از جمله سد بارون با ارتفاع ۲۰/۱۳ متر با ظرفیت ۴۰۰ هزار مترمکعب جمع‌آوری رسوب با صرف ۵۳۰ میلیون تومان اعتبار در بالادست احداث شد.این سازه در واقع باعث افزایش عمر مفید سد ماکو می‌شود. از دیگر طرح‌های آبخیزداری در این حوزه، ساخت ۱۰۰ سازه در ارتفاعات در آبراهه‌های فرعی منتهی به آبراهه اصلی با ارتفاع حداکثر ۵ متر است.

به اعتقاد مدیرکل منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازه بارون علاوه بر افزایش عمر سد ماکو سبب نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی می‌شود که در پایین‌دست از طریق چاه قابل استحصال است، از سوی دیگر، تضمینی است برای جلوگیری از سیل. در یک کلام عملیات آبخیزداری در بالادست سد ماکو سبب حفظ بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان سرمایه ملی شده است.

امیری در پاسخ به این پرسش که چرا از شیوه بیولوژیکی در اجرای طرح آبخیزداری استفاده نشده است می‌گوید؛ اجرای شیوه بیولوژیکی در این حوزه زمان‌بر و با دشواری‌های خاصی همراه است از جمله نمی‌توان دامدارانی که ۵۰ سال از مراتع بالادست استفاده می‌‌کردند را از ورود به این حوزه منع کرد.

مشکل عمده دیگر، تپه‌‌‌های مارنی در این حوزه است که عملاً استفاده از شیوه‌‌های بیولوژیکی را منتفی می‌کند چرا که این تپه‌ها از بافتی تشکیل شده‌اند که ذوب می‌شوند در نتیجه امکان استقرار گیاه و نهال در آن غیرممکن است. اما با انباشته شدن رسوب در پشت سازه بارون زمینه غرس نهال فراهم می‌شود که فرصتی برای تثبیت خاک در بالادست و پوشش گیاهی آن است.

وی از دیگر پیامدهای مطلوب اجرای طرح‌های آبخیزداری سال گذشته استان‌ را به دست آمدن ۹/۷ میلیون مترمکعب آب و کنترل ۸۶۸ هزار مترمکعب رسوب عنوان می‌کند و می‌افزاید ۹۰ درصد عملیات آبخیزداری سال گذشته موفقیت‌آمیز بوده است.

منبع : www.keshavarzejavan.com

مراحل نصب نرم افزار ARCGIS9.3

1- محتوی دی وی دی را برروی کامپیوتر خود کپی کنید.

2- از داخل فولدر Esri Arc GIS Desktop 9.3 ، وارد فولدر license server setup شده و فایل lmsetup را اجرا می کنیم.

3- از پنجره باز شده، از Browse مسیر فولدر Esri Arc GIS Des ktop 9.3 و داخل فولدر license server setup فایل 37102011.elf9 را معرفی می کنیم.

4- کامپیوتر را ری استارت نمی کنیم.

5- کل فایلهای داخل license server crack را کپی و داخل مسیر نصب، یعنی مسیر درایورC/program file/esri/license/arcgis9.x paste می کنیم. و خطاهای گرفته شده را replace می کنیم.

6- کامپیوتر را ری استارت می کنیم.

7- از داخل فولدر desktop ، set up را اجرا کرده سپس next سپس I accept وسپس گزینه arc info و سپس گزینه complete را و بعد با next و... نرم افزار را نصب می کنیم.

روش‌هاي سازه‌اي مديريت سيلاب

==================================================================================

مقدمه

--------------------------------------------------------------------------------

سدهاي مخزني

--------------------------------------------------------------------------------

انحراف سيلاب

--------------------------------------------------------------------------------

اصلاح و بهسازي مسير

--------------------------------------------------------------------------------

مخازن تاخيري

--------------------------------------------------------------------------------

سيل بندها و گوره ها

--------------------------------------------------------------------------------

ساير روش‌هاي مديريت سازه‌اي سيلاب

روشهاي غير سازه اي مديريت سيلاب

==================================================================================

مقدمه

--------------------------------------------------------------------------------

اهميت روش هاي غير سازه اي

--------------------------------------------------------------------------------

مقابله با سيلاب

--------------------------------------------------------------------------------

پيش بيني سيلاب

--------------------------------------------------------------------------------

پيش بيني سيلاب هاي دريايي

--------------------------------------------------------------------------------

مديريت توسعه سيلابدشت

--------------------------------------------------------------------------------

بيمه سيل

--------------------------------------------------------------------------------

مقاوم سازي در برابر سيلاب

--------------------------------------------------------------------------------

آموزش عمومي

--------------------------------------------------------------------------------

مديريت حوضه آبريز

--------------------------------------------------------------------------------

تصميم گيري

--------------------------------------------------------------------------------

مديريت سيلاب فصلي در مخازن

--------------------------------------------------------------------------------

طرح مقابله اضطراري با سيل

--------------------------------------------------------------------------------

هشدار سيل

--------------------------------------------------------------------------------

تخليه منطقه سيل زده

--------------------------------------------------------------------------------

مديريت بهنگام سيلابدر مخزن

--------------------------------------------------------------------------------

كمك هاي اضطراري

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	خشکسالی
عنوان	بررسی جنبه های زیست - محیطی پدیده خشكسالی و سیل
مؤلف	بهاره چکشی
مترجم
فايل اول	002.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سیل ، سیلاب
عنوان	بررسی عملكرد شبكه پخش سیلاب در تغذیه مصنوعی سفره های آب زیر زمینی دشت موغار اردستان در استان اصفهان
مؤلف	جعفر کیاحیرتی
مترجم
فايل اول	004.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سیل ، خشكسالی
عنوان	مدل سازی سیل و خشكسالی با استفاده از شبكه عصبی مصنوعی
مؤلف	علی رضایی
مترجم
فايل اول	019.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	هیدرولوژیك ، سیلاب
عنوان	همگن سازی هیدرولوژیك و اهمیت آن در مدیریت سیلابها
مؤلف	علی اکبر داودی راد
مترجم
فايل اول	034.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سیلاب ، بلایای طبیعی
عنوان	مدیریت بلایای طبیعی ناشی از آب: برآورد دبی دشت سیلابی رودخانه
مؤلف	سید علی ایوب زاده
مترجم
فايل اول	039.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سد سازی
عنوان	كاهش ریسك در سدها بوسیله روشهای غیرسازه ای
مؤلف	كامران امامي
مترجم
فايل اول	01.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سد سازی
عنوان	پیش بینی و كنترل زمان واقعی سیل
مؤلف	علی حیدری
مترجم
فايل اول	13.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سد سازی
عنوان	سیستم های هشدار سیل و مدیریت سیلاب
مؤلف	مصطفی فدایی فرد، عبدالرحیم صلوی تبار
مترجم
فايل اول	74.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	آب ، سیل ، خشكسالی
عنوان	بررسی مهمترین اثرات اقتصادی و اجتماعی سیل و خشكسالی و روشهای كمك دولت در كاهش این تاثیرات
مؤلف	غلامرضا داورپناه
مترجم
فايل اول	051.pdf
نمايش

گروه‌بندي	مقالات
موضوع	سیلاب
عنوان	روشهای غیرسازه‌ای مدیریت سیلاب
مؤلف	کامران امامی
مترجم
فايل اول	EMAMI.pdf
نمايش

به ادامه مطلب مراجعه کنید ...

ادامه نوشته

گروه‌بندي	كتب
موضوع	سیلاب
عنوان	پیش بینی و هشدار سیل
مؤلف	گروه کار رهیافتهای فراگیر مدیریت سیلاب
مترجم
فايل اول	cover_TOC_Ref.pdf
نمايش

-->

گروه‌بندي	كتب
موضوع	سیلاب
عنوان	اصول و مبانی تهیه و کاربرد نقشه های خطر سیلاب در ژاپن
مؤلف	کارگروه تخصصی پیشگیری از سیل و طغبان رودخانه ها
مترجم
فايل اول	Flood Hazard Map(Cover_TOC).pdf
نمايش

گروه‌بندي	كتب
موضوع	سیل ، سیلاب
عنوان	راهنمای روشهای غیر سازه ای مدیریت سیلاب
مؤلف	گروه كار رهیافتهای فراگیر مدیریت سیلاب ، كمیته ملی آبیاری و زهكشی ایران ، كمیته ملی كاهش اثرات بلایای طبیعی
مترجم	گروه كار رهیافتهای فراگیر مدیریت سیلاب ، كمیته ملی آبیاری و زهكشی ایران ، كمیته ملی كاهش اثرات بلایای طبیعی
فايل اول	manual2.pdf
نمايش

گروه‌بندي	كتب
موضوع	Flood Management
عنوان	Flood Risk Management
مؤلف	G.Fleming
مترجم
فايل اول	flood risk management.pdf
نمايش

گروه‌بندي	كتب
موضوع	Flood, Environmental, Rivers
عنوان	Rivers in Japan' 98
مؤلف	Infrastructure Development Institue - Japan , Japan River Association , river Bureal,Ministry Of Construction
مترجم
فايل اول	Rivers in Japan.pdf
نمايش

-->

گروه‌بندي	كتب
موضوع	سيلاب
عنوان	مديريت سيلاب (الزامات و راهكارها)
مؤلف	كارگروه سيل و طغيان رودخانه
مترجم
فايل اول
نمايش

-->

گروه‌بندي	كتب
موضوع	سيلاب
عنوان	تجريبات مديريت سيل در آلمان (درسهاي آموخته از سيلاب 2002)
مؤلف	Deutsches Komitee für Katastrophenvorsorge e. V. (DKKV)
مترجم	كارگروه سيل و طغيان رودخانه
فايل اول	20090308023115.bin
نمايش

-->

گروه‌بندي	كتب
موضوع	سيلاب
عنوان	آشنايي با مديريت بهم پيوسته سيلاب
مؤلف	The Associated Programme on Flood Management, 2004
مترجم	كارگروه سيل و طغيان رودخانه
فايل اول
نمايش

گروه‌بندي	كتب
موضوع	Chapter 16: Regulation of Natural Hazards: Floods and Fires
عنوان	Ecosystems and Human Well-being: Current State and Trends
مؤلف
مترجم
فايل اول
نمايش

تعریف آبخیزداری و حوزه فعالیت آن

به علت گستردگی این علم تعاریف مختلفی در رابطه با آن ارائه شده که در هر یک از این تعاریف از زاویه ای خاص بهآن نگریسته شده است ولی در نهایت در همه آنها تقریباً موارد مشترکی مد نظر می باشد که تعدادی از آنها اینجا ذکر می گردد:

قبل از تعریف آبخیزداری لازم است آبخیز تعریف شود.

تعریف آبخیز River basin، Catchment، Watershed

به ادامه مطلب روید

ادامه نوشته

اقدام اثر گذار و راه کارهای نوین در مدیریت جامع ابخیزداری

ابراهیم خواجه ای، کارشناس ارشد آبخیزداری و عضو هئیت علمی مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان آذربایجان غربی

مقدمه:

گر چه حفظ خاک در جای خود و جلوگیری از فرسایش در اذهان متخصصین آبخیزداری واجد اولین الویت است، لکن عدم جامع نگری و عدم توجه به عوامل زمین ساختی و فرسایش پذیری حوزه های آبخیز، خود نشان غفلت است. متاسفانه امروزه گروهی برآنند که به صورت سنتی با انجام عملیات مکانیکی و بیولوژیکی و با صرف هزینه های کلان با فرسایش تشدیدی در حوزه های آبخیز بالا دست به مبارزه برخیزند . در حالیکه اوضاع زمین شناسی بعضی از نواحی ایران، به دلیل فرسایش پذیری و ناپایداری مواد سازنده تشکیلات رخنمون شده آنها، شرایط بحرانی و ویژه ای را پدید آورده و الویت بندی و راه کارهای نوینی را طلب می نماید. گزارشات و بررسی ها نشان می دهد در مناطقی از چین و ژاپن و اروپا نیز، که امکان تثبیت خاک سطحی عملا مقدور نبوده، عمدتا در حوزه های بالا دست با زدن شخم عمیق با تراکتور یا بولدزر امکان فرسایش خاک را فراهم آورده و در حوزه های میانی و پائین دست، با اقدامات کنترلی و پخش سیلاب و ته نشینی مواد معلق در زمینهای فرسوده و شنزارها، علاوه بر تغذیه مصنوعی مخازن زیر زمینی(آبخوان ها)، آنها را به کشتزارهایی بارور تبدیل کرده اند. از جمله سیستم های بکار گرفته شده در مناطق مشابه، پروژه آبخوانداری پلدشت در منتهی الیه شمال استان آذربایجان غربی می باشد، که می کوشد با کاربست روش های نوین کنترل و پخش سیلاب، ضمن کاستن از زیانهای سیلاب، اندیشه بهره برداری جند منظوره از این نعمت خدادادی را با کاشت درختان مثمر و غیر مثمر و احیائ مراتع از دست رفته تحقق بخشد. نگارنده در این مقاله سعی کرده است در باورهای مطلق شده زیانباری فرسایش و سیلاب، در بعضی اذهان تردید جدی به وجود آورده و با ارائه مستندات و نتایج، به اهمیت پروژه آبخوانداري پلدشت که با هدف بهبود پوشش گياهي، افزايش منابع آب و تقويت آبهاي زيرزميني، حفظ محيط زيست و حل مشكلات اقتصادي – اجتماعي ساكنين حوزه اجرا شده است، بپردازد.

به ادامه مطلب بروید

ادامه نوشته

مدل روش دفتر مديريت اراضيBLM

اين روش که توسط دفتر مديريت اراضي ابداع شده است، براساس ارزيابي 7 عامل به شرح ذيل مي باشد:

حرکت خاک، بقاياي نباتي ، پوشش سنگي ، فرسايش اطراف گياهان و يا سنگها، فرسايش ستوني ، فرسايش شياري ، انواع جريانات سطحي ، گالي ها. که هريک از اين عوامل بين 0 تا 15 امتياز کسب کرده و مجموع عوامل فوق به 100 مي رسد. اين 7 عامل امتياز عامل سطحي خاک را به دست مي دهد.که امتياز هريک در جدول خود بيان شده است. ارقام اين جدول وضعيت هر يک از واحدهاي هيدرولوژيکي يا زير حوزه هاي فرعي را از نظر فرسايش مشخص مي سازد. (رفاهي،1382)

جدول فاکتور ها در ادامه مطلب

ادامه نوشته

مدلFAO

رابطه اين مدل به شرح زير است:

S= F(A*B*C*D*E*F)

S: شدت فرسايش خاک

E: زمين شناسي سطحي

B: خاک

:C توپوگرافي و شيب

D: پوشش خاک

A: نحوه استفاده از اراضي

F: وضعيت فرسايش فعلي در حوزه آبخيز. (رفاهي،1382)

مدل EPM

در اين روش 4 مشخصه شامل ضريب فرسايش حوزه آبخيز ، ضريب کاربري اراضي ، ضريب حساسيت خاک به فرسايش و شيب متوسط حوزه در واحد هاي مختلف اراضي يا در شبکه هاي ايجاد شده در نقشه مورد بررسي قرار مي گيرد دراين روش يراي برآورد ميزان رسوب ويژه در حوزه آبخيز از رابطه زير استفاده مي شود:

Gsp = Wsp*Ru

که در آن WSP ميانگين سالانه فرسايش ويژه برحسب مترمکعب برکيلومتر مربع در سال و RU ضريب رسوبدهي حوزه يا ضريب نگهداشت مواد فرسايش يافته مي باشد. (رفاهي،1382)

مدل SLEMSA

اين مدل توسط ال ول (1978) براي نواحي جنوبي آفريقا ارائه شد، در واقع اصلاحي بر مدل يو اس ال اي است که به منظور سازگار کردن آن با شرايط آگرواقليمي جنوب آفريقا صورت گرفته است. ال ول به اين نتيجه رسيده بود که پارامترهاي مدل USLEبراي شرايط آمريکا ارائه شده است و اقتباس آنها براي نواحي جنوب آفريقا نيازمند يک سري آزمايشهاي گسترده و حداقل 30 سال داده مزرعه اي است که هزينه جمع آوري آن بسيار زياد خواهد بود.ال ول مدل جديدي ارائه داده است که در آن فرسايش خاک تابع سيستم هاي فيزيکي نظير اقليم، خاک، پوشش گياهي و توپوگرافي است مدل او به شرح زير است:

Z= K X C

که در آن Zميانگين سالانه هدر رفت خاک، Kميانگين سالانه هدررفت خاک در کرت استاندارد مزرعه اي با طول 30 و عرض 10 متر در شيب 5/2 درجه براي خاکي که فرسايش پذيري آن تحت شرايط آيش و عاري از هر علف هرز مشخص باشد، Xفاکتور مشترک طول و درجه شيب و Cفاکتور مديريت زراعي مي باشد. (رفاهي،1382)

مدل MUSLE

معادله جهاني هدررفت خاک براي برآورد ميزان تلفات خاک از يک قطعه زمين و يا در يک شيب ارئه شده است و با استفاده از آن نمي توان ميزان رسوبدهي حوزه هاي آبخيز را تخمين زد. به منظور محاسبه مقدار رسوب بر اساس اين معادله ويليلمز و برنت (1972) ضريب نسبت تحويل رسوب را معرفي نمودند. نسبت تحويل رسوب به خصوصيات حوزه (فيزيوگرافي و زهکشي)، ويژگي هاي رخدادهاي اقليمي و کاربري اراضي بستگي دارد. شکل اوليه معادله ارائه شده توسط ويليامز و برنت همانندUSLE بوده اما آنها اعتقاد داشتند که براي استفاده از معادله در سطح حوزه بايستي روش محاسبه تمام عوامل آن به استثناي عامل فرسايندگي باران و ميزان توليد رسوب غير خطي و ضعيف مي باشد. بنابراين به علت متغير بودن نسبت هاي تحويل رسوب محاسبه شده و غير خطي بودن رابطه بينR و ميزان توليد رسوب عامل بارندگي توسط عامل رواناب، ديگر ضرورتي به استفاده از نسبت تحويل رسوب در معادله جهاني وجود نخواهد داشت. شکل کلي معادله تغيير يافته بصورت زير است:

A=EKLSCP

که در آن Eعامل رواناب و بقيه عوامل تعريف شده در معادله جهاني است.(رفاهي،1382)

مدل RUSLE

معادله جهاني فرسايش خاک (USLE) در امر پيش بيني فرسايش و فناوري برنامه ريزي حفاظت خاک در آمريکا و حتي دنيا کاربرد وسيعي داشته است. در سال 1985 در نشستي با حضور محققان وزارت کشاورزي آمريکا و ديگر محققان فرسايش خاک تصميم گرفته شد که بر حسب ضرورت معادله جهاني فرسايش خاک براي هماهنگي با تحقيقات و فناوري توسعه يافته بعد از تاليف و توصيه رساله مربوط به آن در سال 1978 مورد تجديد نظر قرار گيرد . امر تجديد نظر بطور جدي در اواخر سال 1987 شروع شد و منجر به وجود آمدن يک کتابچه و فناوري جديد موسوم به معادله جهاني فرسايش خاک تجديد نظر شد.

RUSLE با حفظ فرمت اصلي USLE برآورد ميزان فرسايش خاک از نيمرخ يک دامنه شيب دار را حاصلضرب همان شاخص ها مي داند افزودن يک فناوري در يک برنامه رايانه اي محاسبات را تسهيل مي کند. علي رغم اينکه فرم اساسي معادله جهاني فرسايش خاک حفظ شده است ارقام عددي به کار رفته براي محاسبه شاخص هاي منحصر به فرد در معادله جهاني فرسايش خاک تجديد نظر شده (RUSLE) به طور معني داري عوض شده است. شايد مهم ترين اينها رايانه اي کردن فناوري باشد که براي ارزيابي مشخصات شاخص منحصر به فرد است. (راتان ، 1383). اسميت و ويت در سال 1948، معادله اي ساختند که در جهت اصلاح USLE بود. به علاوه ويشماير و اسميت در سال 1978 معادله USLE را ارائه کردند بعدها اصلاحاتي در آن صورت گرفت که نتيجه در کتاب 703 ارائه شد. يکي از اصلاحات مدل RUSLE روش تعيين فاکتورC بود. (ترنس جي توي و جرج آر . فوستر 1998)، در فرمول جهاني فرسايش خاك تاثير هر كدام از عوامل موثر در فرسايش خاك را با يك عدد مشخص مي كنند. ميزان فرسايش از حاصل ضرب اين اعداد به دست مي آيد كه به صورت كمي است.

اين معادله بيشتر براي اندازه گيري ميزان فرسايش در زمين هاي زراعي تحقيق شده و کوشش هاي زيادي شده است که بتوان آن را در آبخيزهاي کوچک تخمين زد ولي به دلايل زير قابل استفاده در حوضه هاي کوهستاني نمي باشد:

اين روش فقط عواملي را مورد توجه دارد که در از دست رفتن خاک زمين هاي زراعي موثرند

اين روش تنها سعي در پيش بيني فرسايش بارانهاي سطحي و شياري زمين هاي زراعي را داشته و فرسايش هاي خندقي و کناره اي يا زمين هاي غير زراعي و آبخيزها را در نظر نمي گيرد.

با اينکه نام اين فرمول جهاني است اما تمام عوامل اندازه گيري شده براي آمريکا محاسبه شده و در ساير کشورها نتايج مطلوبي نداشته

اين بررسي در شيب ثابت 9 درصد انجام گرفته است و براي شيب هاي بيشتر از آن نمي توان اسفاده نمود.

اندازه گيري عامل فرسايش دهندگي باران R نياز به اندازه گيري هاي دقيق و محاسبات پيچيده دارد که مشکلاتي را در محاسبات به وجود مي آورد. (احمدي 1378 )

اصلاحات مدل RUSLE شامل اهميت دادن به زمين هاي معدني مکان هاي داراي ساخت و ساز و خشکي هاي احيا شده است

جهت برنامه ريزي کشاورزي به منظور حفظ منابع آب و خاک از طريق انتخاب مديريت زراعي و عملياتي کنترل فرسايش در مزارع دانستن ميزان فرسايش خاک حوضه آبريز ضروري است. در اين مورد گروهي از محققان از جمله ويشماير و اسميت جهت تخمين ميزان فرسايش خاک بررسي هائي انجام داده اند که نتايج تحقيقات آنان رابطه اي به صورت فرمول زير مي باشد.(ضيائي 1380)

A= R . K . L . S . C . P

A : مقدار خاك فرسايش يافته به وسيله فرسايش ورقه اي و شياري برحسب جرم در واحد سطح و در واحد زمان است كه در سيستم انگليسي بر حسب تن در ايكر در سال و در سيستم متريك تندر هكتار در سال مي باشد (رفاهي،1382)

اساس تجربي RUSLEمانند USLEاست. اما برخي بهينه سازي ها مانند اعمال اثر تقعر يا تحدب پروفيل با استفاده از اتصال شيب هاي نامنظم و معادلات تجربي بهبود يافته براي محاسبه عامل ال اس در آن صورت گرفته است.(مومي پور،1383)

مدل MPSIAC

این مدل مبتنی بر ارزیابی 9 عامل زمین شناسی،خاک، اقلیم، روان آب، پستی وبلندی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فرسایش فعلی حوضه و فرسایش خندقی می با شد. جانسون و گمبهارت اصلاحاتی را در این مدل به وجود آوردند و آن را فرمول اصلاح شده پسیاک (ام پسیاک) نامیدند و مدل را از حالت کیفی به کمی تبدیل کردند (راستگو و دیگران،1385).

جدول شماره شرح عوامل مؤثر بر فرسايش خاك در روش MPSIAC

شماره عامل	عامل مؤثر در فرسايش	ضريب و فرمول عامل	شرح و تفسير
1	زمين شناسي سطحي يا سنگ شناسي	Y1=X1	X1 در واقع همان درجه حساسيت سازندها به فرسايش است
2	خاك	Y2=16.67X2	X2 در واقع همان عامل فرسايش پذيري خاك (k) در روش Usle مي باشد
3	آب و هوا	Y3=0.2X3	X3 عبارت از بارندگي در مدت 6 ساعت با دورة برگشت 2 سال مي باشد
4	رواناب (جريانهاي سطحي)	Y4=0.2X4	X4 = (حجم هرز آب سالانه × 03/0 + دبي پيك سالانه به متر مكعب بر ثانيه در كيلومتر مربع * 50)
5	پستي و بلندي	Y5=0.33X5	X5 عبارت است از شيب متوسط حوزه برحسب درصد
6	پوشش سطح زمين	Y6=0.2X6	X6 عبارتست از پوشش گياهي حوزه برحسب درصد
7	استفاده از زمين	Y7=20-0.2X7	X7 عبارتست از درصد تاج پوشش
8	وضعيت سطح خاك و فرسايش	Y8=0.25X8	X8 وضعيت سطح خاك و فرسايش با استفاده از روش BLM در واقع X8 مجموع ثمره 7 عامل روش BLM مي باشد.
9	فرسايش رودخانه اي	Y9=1.67X9	X9 عبارتست از فرسايش خندقي (گالي) و به ويژه خندقهاي ايجاد شده در مناطق كم شيب و مجاور رودخانه

پس از مشخص شدن ارزش کمی عوامل نه گانه در حوضه آبریز مورد مطالعه اعداد نهائی در هر زیر حوضه با هم جمع می شوند و بدین ترتیب درجه رسوبدهی زیر حوضه ها و کل حوضه به دست می آید (ضیائی 1380).

رابطه 1) بر حسب متر مکعب در کيلومتر مربع در سال

Q_S= 18.6_e^0.0353R

(رابطه 2) بر حسب تن در هکتار در سال

Q_S=0.253_e^0.0353R

R=درجه رسوبدهی یا حاصل جمع نمرات عوامل نه گانه مدل پسیاک

E=عدد نپر 718281828/2

رسوب سالانه و طبقه فرسايشي خاك

مجموع امتيازات

توليد رسوب سالانه (مترمكعب در كيلومتر مربع)

شدت رسوب دهي

طبقه رسوب دهي و فرسايشي

100 >

100-75

75-50

50-25

25 <

1429 >

1429-476

476-238

238-95

95 <

خيلي زياد

زياد

متوسط

كم

خيلي كم

V

IV

Ш

II

I

كسب اطلاع از وضعيت فرسايش خاك حوزه آبخيز نيز به منظور كنترل در محل فرسايش (on-site) آن بسيار حائز اهميت بوده ودورنماي بهتري از وضعيت تخريب و هدر رفتن خاك را عرضه مي نمايد. براي برآورد فرسايش با استفاده از ميزان رسوب توليدي، استفاده از معياري تحت عنوان نسبت تحويل رسوب (SDR) ضروري است در مطالعه موجود ميزان SDR با توجه به معيار مساحت زير حوزه ها و با كمك روابط زير محاسبه شده است.

Vanoni (1975) دادههاي 300 حوزه را در سرتاسر دنيا براي ايجاد رابطه تواني بين نسبت تحويل رسوب و مساحت حوزه استفاده نمود و رابطه زير را ارائه داد.

که در آن نسبت تحويل رسوب ضريبي از يک و A مساحت حوزه بر حسب مايلمربع ميباشد.

همچنین در اين مطالعه با توجه به نظر کارشناسان مديريت آبخيزداري ميني بر استفاده از فرمول ارائه شده توسط آنها از اين فرمول به شرح ذيل نیزیاستفاده گرديد:

Log SDR=1.8768-0.1419 Log A

SDR در حقيقت نسبت ميزان رسوب حمل شده از حوزه آبخيز به فرسايش ناخالص است. هر دو فرمول در این تحقیق به کار گرفته شد و با توجه به شرایط منطقه که دارای مساحت زیاد و شیب کم است, درصد زیادی از فرسایش منطقه در خود منطقه رسوب می کند و کمتر از حوضه خارج می شود و با مقایسه ای که بین اعداد حاصل از دو فرمول بدست آمد نتیجه گیری شد که فرمول اول بیشتر با شرایط منطقه سازگار است و از همان استفاده شد.

فرسايش شامل مجموع فرسايش سطحي، خندقي و كناري در حوزه آبخيز است كه با توجه به معادله زير عبارتست از :

SDR= SY/EROSION

SDR : نسبت توليد رسوب به درصد SY : ميزان رسوب دهي

EROSION: همان فرسايش ناخالص است

از آنجايي كه SDR به نسبت رسوب توليدي به فرسايش خاك اطلاق مي گردد. لذا ميزان فرسايش نيز در سطر ديگري از جدول مذكور از طريق تقسيم ميزان رسوب به SDRمحاسبه و ارائه شده است.(ص 42 تازه آباد)

Table .Erosion classes

The amount of erosion(M3/Km2/Yr)	Erosion intensity	erosion class
>1900	Very high	VI
1300-1900	High	V
1000-1300	Relatively high	IV
615-1000	Medium	III
215-615	Low	II
<215	Very low	I

مفهوم ضریب انتقال رسوب (SDR) برای کمی کردن و سنجش این اثرات و تبدیل اندازه های مربوط به رسوب تولیدی (SY) به ارقام مربوط به کل فرسایش در بالادست حوزه شناخته شده است. ضریب تحویل رسوب عبارت است از نسبت رسوب تحویلی در خروجی حوزه آبخیز به کل فرسایش در داخل حوزه آبخیز (راتان ، 1383).

SY = E*SDR

نتایج حاصل از فرسایش خاک

اهمیت خسارات حاصل از فرسایش از آن جهت است که برای تشکیل 30 تا 40 سانتیمتر خاک زمان بسیار زیادی لازم است، در حالی کخ برای از بین رفتن آن زمان کوتاهی کافی می باشد.

فرسایش به روش های مختلفی خسارت می سازد که عبارتند از:

از بین رفتن خاک

طبق نظر سازمان جهاني خوار وبار کشاورزي (فائو) هر سال بيش از 75 ميليارد تن خاک از سطح کره زمين فرسايش مي يابد که برابر 134 تن در کيلومتر مي باشد مساحت زمين هائي که در ايران تحت فرسايش آبي قرار دارند 26.4 و مساحت اراضي تحت فرسايش بادي 635.4 ميليون هکتار تخمين زده مي شود. (مدلل دوست،1386). طبق نظر بنت معمولا در شرايط طبيعي حدود 300 سال طول مي کشد تا 25 ميلي متر خاک سطحي تشکيل گردد و معمولا اين خاک تشکيل شده به مراتب کمتر از مقدار خاک فرسايش يافته است.(رفاهي، 1382). فرسايش خاک در ايران از سال 1330 تا 1372 حدود 440 درصد افزايش داشته است که اين روند نشان دهنده يک فاجعه عظيم در سرزمين ماست و مبارزه با آن کوشش همه جانبه اي را طلب مي کند.(مومي پور،1383).

نتایج حاصل از فرسایش خاک، کاهش میزان تولید است. کاهش میزان تولید معمولاً به دلیل کاهش سطح زیر کشت و کاهش خاصلخیزی خاک می باشد.

به ادامه مطلب بروید

ادامه نوشته

مدلهای برآورد فرسایش خاک

ارزش هر مدل بستگي دارد که تا چه اندازه بتواند هدف هاي مورد نظر را تامين کند. معمولا ارزش مدل ها را از روي مقايسه نتايج حاصل از اندازه گيري هاي تلفات خاک و مقداري که مدل پيش بيني مي کند، تعيين مي کنند. ضريب همبستگي بين اين دو مقدار نشان دهنده چگونگي کارائي مدل است. (مومي پور،1383)

مدل سازي فرسايش خاک عبارت است از فرايندي که به روش رياضي جداسازي ذرات خاک انتقال رسوب و ته نشست ذرات حمل شده در سطح اراضي را توضيح دهد.

اساسا 3 نوع مدل فرسايش خاک وجود دارد: تجربي، منطقي و فيزيکي. مدل هاي تجربي روي مشاهده استوارند و معمولا طبيعت آماري دارند و متکي به منطق قياسي اند. (راتان، 1383) که در اين تحقيق از آن استفاده مي شود.

مدل هاي تجربي

روش ها و مدل هاي تجربي مبتني بر روابط مشتق شده از آناليزرگرسيون بوده و معمولا نيازمند تعداد زيادي داده هستند. عيب اين مدل ها آن است که قابليت استفاده در خارج از محدوده استخراج داده ها را ندارند.(رفاهي،1382)

انواع فرسایش آبی

اولین تقسیم بندی فرسایش آبی بر مبنای آبدوی بوده است که در این صورت فرسایش آبی به 4 گروه شامل (فرسایش ورقه ای، شیاری، خندقیو کناره ای) تقسیم بندی گردید.

زاخار (zachar) فرسایش ناشی از باران را به 2 گروه، فرسایش سطحی ( شامل: فرسایش بارانی، فرسایش صفحه ای یا ورقه ای، فرسایش بین شیاری، فرسایش شیاری، فرسایش خندقی و فرسایش بدلند یا گالی است)، فرسایش زیر زمینی: فرسایشی است که در آن شکل های فرسایش دیده نمی شود مانند فرسایش درونی یا عمودی، فرسایش تونلی، فرسایش حاصلخیزی و فرسایش شبه کارستی.

از آنجا که هر نوع فرسایش مرحله ای از نوع دیگر فرسایش است، ممکن است در یک واحد اراضی اشکال مختلف فرسایش وجود داشته باشد.

به طور کلی فرسایش خاک را می توان به شکل های ذیل مشاهده نمود.

1. فرسايش باراني(پاشمان)

2. فرسايش ورقه اي يا صفحه اي

8. فرسايش كنار رودخانه اي

9. فرسايش تونلي

10. فرسايش توده اي